On Bin Yıllık Tarihin Tanığı: HİLAR

Müslüm Üzülmez

Arkeoloji ve Sanat Yayınları

Mayıs 2009

Sayfa: 160

Önsöz

Bizler tarihimizle, geçmişimizle çok övünürüz, yaşadığımız topraklardaki kültür varlıklarının zenginliğiyle gurur duyarız, ancak; kültür varlıklarımızın korunması, yitirilmemesi, değerlendirilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması için gerekli gayreti göstermekte de yeterince sorumlu davranmayız. Örneğin, Ergani'yi ele alacak olursak, Hilar dahil olmak üzere -daha kültür varlıklarının nicelik ve niteliğini tam olarak ortaya koyan, bir envanter çıkarmış bile değiliz. Merkezî ya da yerel birimler bu konuda göz doldurucu bir çalışma yapmadı, yapmıyor veya yapamıyor. Oysa, dünya kültür mirasının evrenselliğini kabul ederek, binlerce yıldan bu yana gelen kültür varlıklarımızın yitirilmeden kurtarılması, korunması, gelecek kuşaklara aktarılması konusunda hem UNESCO, hem de Malta Sözleşmeleri'ni imzalayarak Türkiye olarak bir sorumluluk üstlenmiş bulunmaktayız.

Ben, kadim bir yerleşim yeri olan Hilar'ın tarihini yazmaya çalışarak, ulusal ve uluslararası alanda önemi olan bu kültürel varlığımızın tanıtımının sağlanmasında, belgelendirilmesinde ve gelecek nesillere aktarılmasında bir katkım olsun istedim.

Kentlerin, yerleşim yerlerinin kitaplarla buluştuğunda yeniden yaşam bulacağına, yarınlara kendini taşıyacağına inanıyorum.

Yaptığım bu çalışmada basılı kitaplardan, raporlardan ve çeşitli metinlerden yararlandım. Bunların yanında, Hilar Köyü'nde birebir köylülerle, Ergani ve Diyarbakır'daki Hilarlılarla ve Ergani merkezinde konuya vâkıf hemşerilerimle yaptığım görüşme ve konuşmalardan da yararlandım. Ayrıca, Türkçe hiçbir kaynakta yer almayan Amerikalı araştırmacı Ellswort Huntington'un 1903 yılında Hilar'da yaptığı inceleme sonucu kaleme aldığı "The Hitit Ruins of Hilar, Asia Minor) yazısın Türkçe çevrisi ile Hilarlı Şerafettin Güneli'nin "Zağros Yöresinde Değiştirilen Tarihi Yer İsimleri" başlıklı yazısını yararlı olacağı düşüncesiyle kitabın sonuna ek olarak aldım.

Bu kitabın yazılması konusunda beni teşvik eden ve neden olan, kaynak temininde yardımlarını esirgemeyen Arkeoloji ve Sanat dergisi sahibi ve yayın yönetmeni Sn. Nezih Başgelen'e, kitap basım aşamasına gelmişken, çalışmamı önemseyip, yoğun işler arasında zaman yaratarak notlarımı titizce okuyup yerinde yaptığı uyarı ve önerileriyle kitabın niteliksel olarak zenginleşmesine; var olan hataların en aza indirilmesine sağlamış olduğu katkılardan dolayı İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Prehistorya Anabilim Dalı Başkanı Sn. Prof. Dr. Mehmet Özdoğan hocama, eşinin hasta olmasına rağmen çalışmamı okuyup tebriklerini bildiren hocam Prof. Dr Halet Çambel'e, ayrıca Dicle Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Mimarlık Bölümü Başkanı Prof. Dr. Zülküf Güneli'ye, Ergani Tarihî Yerleri, Tarihî Eserleri ve Kültürel Mirasları Koruma ve Yaşatma Derneği Başkanı Ali Sargül'e, Abdurrahman Üzülmez'e, Kâmil Sümbül'e, Hilar Köyü'nden Huneyn Kaygusuz'a ve isimlerini daha yazamadığım tüm güzel insanlara ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Duygularıma tercüman olduğu için, sunuşumu İbn Haldun'dan bir alıntıyla bitirmek istiyorum:

"Ben, bu gibi büyük bir işe girişmek ve yapabilmek için gerekli olan bilgi ve hazırlığımın azlığını itiraf ederek geniş ve derin bilgi sahibi olan yüksek şahsiyetlerden bu esere müsamaha gözü ile değil de, eksikliklerini meydana koymak üzere tenkid gözü ile bakmalarını, bulabildikleri kusurları ıslah etmelerini ve bağışlama gözü ile bakmalarını rica ediyorum. Bilginler arasında bilgi, ortak maldır."[1]

Saygılarımla...

Müslüm Üzülmez